8 stycznia komunikat Ministerstwa Finansów i Państwowej Administracji Skarbowej wywołał bezprecedensowy szok w branży e-papierosów.
Komunikat był zwięzły i bezpośredni: od 1 kwietnia 2026 r. zniesione zostaną zwroty eksportowego podatku VAT na produkty fotowoltaiczne i papierosy elektroniczne.
To już drugi raz w ciągu zaledwie dwóch lat, kiedy branża e-papierosów stanęła przed koniecznością dostosowania swojej polityki zwrotu podatku eksportowego. Już 1 stycznia 2024 roku stawka refundacji za e-papierosy została obniżona z 13% do stawki jednolitej. Tym razem jest to twardy reset.
Po ogłoszeniu cena akcji Smoore International (06969.HK), największego na świecie producenta urządzeń do elektronicznych papierosów, gwałtownie spadła. W pewnym momencie dnia spadł o ponad 4%, zamykając się o 3,64% przy 16,42 HKD, ustanawiając nowe minimum w tym okresie.
Dyrektor wiodącej firmy produkującej e-papierosy bez ogródek stwierdził mediom: „To czynnik negatywny dla całej branży, mający ogromny wpływ na eksport”.
Jednak to dopiero początek.
Zwroty podatku eksportowego zredukowane do zera: koniec dywidend politycznych
Ulgi w podatku eksportowym były niegdyś znaczącym impulsem do globalizacji chińskiego przemysłu wytwórczego.
To dostosowanie polityki jest szczególnie wrażliwe w przypadku branży e-papierosów. Dostosowanie polityki zwrotu podatku eksportowego bezpośrednio zwiększa koszty dla firm z tej branży.
Przy stawce VAT wynoszącej 13% eliminacja zwrotu podatku jest równoznaczna ze wzrostem kosztów eksportu o około 11,5%. Dla producentów OEM e-papierosów, których marże zysku są już niewielkie, a konkurencja zacięta, stanowi to obciążenie niemal nie do uniesienia.
Sygnały polityczne są jednak znacznie ważniejsze niż dane dotyczące kosztów. Regulacją objęte są e-papierosy wraz z fotowoltaiką. Te dwie pozornie niezwiązane branże mają tę samą etykietę: kluczowa branża „Made in China” i główny czynnik wpływający na przychody z eksportu.
Urzędnik Departamentu Polityki Podatkowej Ministerstwa Finansów wyjaśnił, że korekta ma na celu „optymalizację struktury polityki zwrotu podatku eksportowego i wspieranie zrównoważonego rozwoju handlu zagranicznego”. Jednak eksperci branżowi ogólnie uważają, że oznacza to koniec ery „specjalnego traktowania” branży e-papierosów i że e-papierosy odchodzą od „ulubionego” produktu wspieranego politycznie do produktu „dla dorosłych”, który musi chodzić samodzielnie.
Jeszcze bardziej intrygujący jest czas. Zaledwie dwa dni przed ogłoszeniem singapurska gazeta *Lianhe Zaobao* doniosła, że podczas podróży informacyjnej do Guangdong przywódca wyraźnie zażądał „aktywnego zwiększania importu i promowania zrównoważonego rozwoju importu i eksportu”. Wypowiedź ta została zinterpretowana przez zagraniczne media jako niechęć Chin do ciągłego powiększania nadwyżki handlowej, aby nie pogłębiać tarć z głównymi partnerami handlowymi.
W tym kontekście makroekonomicznym zniesienie ulg w podatku wywozowym na produkty takie jak e-papierosy można uznać za kolejny konkretny środek Chin mający na celu proaktywne dostosowanie struktury handlu zagranicznego i zrównoważenie handlu międzynarodowego.
Branża e-papierosów, która od dawna cieszy się korzyściami politycznymi, jest teraz zmuszona znosić rosnące trudności, jakie niesie ze sobą ta zmiana polityki.
Wycofanie kapitału zaczyna się przed terminem
Rynek kapitałowy zawsze reaguje szybciej niż oczekiwano, a część bystrych inwestorów już zaczęła wycofywać się z sektora e-papierosów.
12 stycznia spółka Shunhao Co., Ltd. (002565.SZ) ogłosiła plany sprzedaży 60% udziałów w swojej spółce zależnej, Shanghai Luxin Electronic Technology Co., Ltd. W ogłoszeniu ostrożnie stwierdzono, że transakcja „może mieć niewielki wpływ na zyski netto spółki”, ale przyznano także, że „może to spowodować wprowadzenie przepisów dotyczących ujawniania informacji”.
Shanghai Luxin Electronic nie jest podmiotem nieznanym. Z informacji uzyskanych od Aiqicha wynika, że firma jest znaczącym udziałowcem kilku licencjonowanych firm produkujących e-papierosy, takich jak Meizhonglian i Luxinfeng Technology. Jej spółka dominująca, Shunhao Co., Ltd., była jedną z pierwszych spółek notowanych na giełdzie akcji A, która weszła na rynek e-papierosów i była wówczas uważana za „pierwszą giełdę e-papierosów”.
Ogłoszenie Shunhao Co., Ltd. wywołało zamieszanie w branży. Jeden ze specjalistów ds. inwestycji przeanalizował: „To nie jest zwykła korekta biznesowa, ale strategiczny odwrót. „Sektor e-papierosów przestał być modnym produktem i stał się gorącym tematem”.
Przeglądanie historii papierosów elektronicznych na rynku kapitałowym przypomina jazdę kolejką górską.
Na początku 2021 r., gdy polityka regulacyjna stała się jaśniejsza, branża e-papierosów doświadczyła gwałtownego wzrostu liczby IPO. Kapitalizacja rynkowa Smoore International na krótko przekroczyła 500 000 milionów dolarów z Hongkongu, co czyni ją gwiazdą giełdy w Hongkongu; Technologia RLX (Ultra-Core Technology) wzrosła o 145,92% w pierwszym dniu notowań na giełdzie nowojorskiej, osiągając kapitalizację rynkową w wysokości 45 800 milionów dolarów amerykańskich.
Jednak ten boom był krótkotrwały. W marcu 2022 roku oficjalnie opublikowano „Przepisy dotyczące administrowania papierosami elektronicznymi” oraz „Krajowe standardy obowiązkowe dla papierosów elektronicznych”, rozpoczynając erę bardziej rygorystycznych regulacji na rynku krajowym. Następnie zaostrzenie przepisów przez amerykańską FDA i bardziej ostrożne stanowisko wielu krajów na całym świecie wobec e-papierosów zachmurzyło perspektywy branży.
Do 2023 r. cena akcji spółek produkujących e-papierosy spadła o połowę.
Odejście Shunhao Co., Ltd. może być dopiero początkiem. Jeden z analityków branżowych przewidział: „W przyszłym roku możemy zobaczyć więcej spółek notowanych na giełdzie wycofujących się ze swojej działalności związanej z e-papierosami. Nie dzieje się tak dlatego, że na e-papierosy nie ma rynku, ale dlatego, że zasady gry całkowicie się zmieniły”.
Międzynarodowe represje: wojna dotycząca zgodności za dochodzeniami na podstawie sekcji 337
W chwili zaostrzania polityki krajowej rozpoczęła się ofensywa międzynarodowa.
W dniu 13 stycznia 2026 r. firma Reynolds Tobacco Inc. złożyła wniosek o dochodzenie na podstawie sekcji 337 do Komisji Handlu Międzynarodowego Stanów Zjednoczonych (ITC), wnosząc o wszczęcie dochodzenia w sprawie spółki AqiMira International, jej marek Elf Bar i Geek Bar oraz dziewięciu dystrybutorów w USA.
Zarzuty Reynolds Tobacco są przekonujące: nieuczciwa konkurencja polegająca na sprzedaży aromatyzowanych e-papierosów w zabronionych obszarach, brak rejestrowania sprzedaży zgodnie ze stanowymi przepisami katalogowymi oraz unikanie na różne sposoby stanowych i lokalnych podatków akcyzowych, szkodząc w ten sposób pozycji rynkowej produktu Vuse.
To nie jest zwykły konkurs komercyjny, ale skrupulatnie zaplanowany atak prawny.
Dochodzenie na podstawie sekcji 337 znane jest jako „brama do rynku amerykańskiego”. Gdy ITC wykryje naruszenie, może wydać ogólny nakaz wykluczenia, zakazujący wprowadzania powiązanych produktów na rynek amerykański. Dla chińskich firm produkujących e-papierosy, które są zależne od rynku amerykańskiego, oznacza to katastrofę.
AqiMira International to typowy przykład międzynarodowej ekspansji chińskich firm produkujących e-papierosy. Jego jednorazowy elektroniczny papieros Elf Bar, dzięki szerokiej gamie smaków i przystępnej cenie, szybko podbił rynek amerykański, stając się jedną z najpopularniejszych marek.
Jednak ten sukces przyniósł także problemy. Firma Reynolds Tobacco stwierdziła w swoim wniosku, że Elf Bar i inne produkty „zyskują nieuczciwą przewagę konkurencyjną poprzez obejście przepisów”, co jest częstym problemem, z jakim boryka się wiele chińskich producentów e-papierosów w miarę ekspansji na rynek globalny.
Prawnik z dużym doświadczeniem w branży e-papierosów przeanalizował: „Zagrożenie dochodzeniem na podstawie sekcji 337 polega na tym, że nie skupia się ono tylko na jednej firmie, ale może wpłynąć na całą branżę poprzez ogólny nakaz wykluczenia.
„Jeśli okaże się, że Aiqiji naruszył przepisy, innym chińskim producentom e-papierosów stosującym podobne modele grozi wykluczenie z rynku amerykańskiego”.
Jeszcze bardziej niepokojące jest to, że to dopiero początek. W miarę jak kraje zaostrzają swoje przepisy dotyczące e-papierosów, podobne wyzwania związane z przestrzeganiem przepisów będą narastać. Unijna dyrektywa TPD, brytyjskie przepisy dotyczące e-papierosów, australijski model zarządzania lekami na receptę… każdy rynek rządzi się swoimi prawami, a koszty ich łamania rosną.
Po rosnących bólach: Nowe zasady przetrwania e-papierosów
Wydaje się, że w obliczu podwójnej presji ze strony rynków krajowych i międzynarodowych branża papierosów elektronicznych znalazła się w sytuacji bezprecedensowej. Kryzys stwarza jednak także możliwości.
Smoore International ogłosiło, że firma „będzie aktywnie reagować na zmiany polityki i poprawiać swoją konkurencyjność poprzez innowacje technologiczne i optymalizację kosztów”. Może to sygnalizować przyszłość firm produkujących e-papierosy: odejście od polegania na dywidendach politycznych i niskich korzyściach na rzecz prawdziwych innowacji technologicznych i zgodnego z przepisami działania.
Ekspert branżowy zauważył: „Branża e-papierosów przechodzi głęboką reformę podaży. Firmy, które opierają się wyłącznie na wojnach cenowych i ignorują przestrzeganie przepisów, zostaną wyeliminowane, natomiast te, które koncentrują się na badaniach i rozwoju oraz przestrzegają przepisów, zyskają większy udział w rynku”.
W rzeczywistości zaostrzanie polityki zmusza również branżę do modernizacji. Chińskie normy krajowe dotyczące papierosów elektronicznych ustanowiły już rygorystyczne przepisy dotyczące składników produktów, zawartości nikotyny, dodatków itp. Produkty spełniające normy krajowe z większym prawdopodobieństwem spełnią wymagania rynków międzynarodowych podczas eksportu.
Dla inwestorów zmienia się także logika inwestycyjna w branży e-papierosów. Era krótkoterminowego arbitrażu dobiegła końca, a długoterminowe inwestowanie w wartość stało się głównym nurtem. Firmy posiadające kluczowe technologie, dobrze rozwinięte łańcuchy dostaw i duże możliwości w zakresie zgodności z przepisami mogą doświadczyć trudności w perspektywie krótkoterminowej, ale w dłuższej perspektywie będą przodować w restrukturyzacji sektora.
Wniosek
Branża papierosów elektronicznych znalazła się na rozdrożu.
Po lewej stronie widać stary sposób: model oparty na dywidendach politycznych, taniej ekspansji i niepohamowanym wzroście. Ta ścieżka kiedyś zapewniła wielu firmom szybkie bogactwo, ale obecnie jest najeżona trudnościami.
Po prawej stronie znajduje się nowa ścieżka: model napędzany innowacjami technologicznymi, zgodnym z przepisami działaniem i wyrafinowanym zarządzaniem. Ta ścieżka jest trudniejsza i wymaga większych inwestycji i cierpliwości, ale może być jedyną drogą do zrównoważonej przyszłości.
Anulowanie zwrotów podatku wywozowego, ucieczka kapitału, międzynarodowe środki represyjne… Początkowe trudności wynikające z tej serii ważnych środków są ceną, jaką przemysł papierosów elektronicznych musi zapłacić za swój rozwój.
Jeden z weteranów branży ubolewał: „To boli, ale musimy to znieść. „To nieunikniona droga, aby branża dojrzała od okresu dojrzewania”.
Być może dopiero podczas odpływu zobaczymy, kto pływał nago; Dopiero gdy znikną dywidendy, zobaczymy, kto jest naprawdę konkurencyjny.
Historia papierosów elektronicznych jeszcze się nie skończyła; Zostało po prostu przepisane. Te firmy, które potrafią przetrwać początkowe trudności i dostosować się do nowych zasad, w końcu odnajdą swoje miejsce w transformacji.
W końcu po najciemniejszej nocy przychodzi najjaśniejszy świt.